Κυριακή 23.01.2022

Καζακστάν: Τι συμβαίνει και γιατί είναι σημαντικό, ενδεχόμενος τουρκικός ρόλος

του Νικήτα Σίμου

Το Καζακστάν προσαρτήθηκε στην Ρωσική αυτοκρατορία στα μέσα του 19ου αιώνα και η δημογραφική σύνθεσή του περιλαμβάνει κυρίως 68.5% Καζάκους και 19% Ρώσους. Ο πληθυσμός είναι κατά πλειονότητα μουσουλμανικός (72%). Είναι η μεγαλύτερη οικονομία στην Κεντρική Ασία, όπου το Α.Ε.Π της αντιπροσωπεύει το 60% του προϊόντος της περιοχής και έχει μεγάλα αποθέματα πετρελαίου (2.7 δις τόνους) και φυσικού αερίου (2.5 δις κυβικά μέτρα), ενώ τα αντίστοιχα κοιτάσματα του το κατατάσσουν δεύτερο παγκοσμίως σε ουράνιο και πέμπτο σε χαλκό.

Η αντίδραση ξεκίνησε όταν η κυβέρνηση του Προέδρου Tokayev έπαυσε τις επιδοτήσεις στο φυσικό αέριο το οποίο σε μεγάλη έκταση χρησιμοποιείται ως καύσιμο για τα αυτοκίνητα και η τιμή του διπλασιάστηκε. Όμως υπάρχουν βαθύτερα αίτια τα οποία συμπεριλαμβάνουν θυμό για μεγάλες κοινωνικές ανισότητες, την έκταση της πανδημίας και την έλλειψη δημοκρατίας. Έτσι ενώ οι αρχικές διαμαρτυρίες ξεκίνησαν κατά της αύξησης των καυσίμων, στην συνέχεια εντάθηκαν με αίτημα μια ευρύτερη πολιτική φιλελευθεροποίηση, η οποία περιλαμβάνει την εκλογή περιφερειακών ηγετών από την βάση, οι οποίοι τώρα τοποθετούνται από την κεντρική κυβέρνηση. Αυτά ενώ φημολογείται ότι μέλη της ελίτ, μεταξύ των οποίων οι επί κεφαλής μεταλλουργικού ομίλου, της οικογένειας του πρώην προέδρου Nazarbayev, ο οποίος διαχειρίζεται την διανομή πετρελαίου και αερίου της χώρας έχουν εγκαταλείψει το Καζακστάν.

Ποιοί βρίσκονται στο Καζακστάν

Δεν είναι τυχαίο ότι για την εκμετάλλευση του πλούτου της χώρας έχουν επενδυθεί την τελευταία 10ετία, κυρίως από ξένους επενδυτές, όπως η Exxon Mobil και η Chevron, $40 δις, προκειμένου το προηγούμενο καθεστώς Nazarbayev, να διατηρήσει μία ισόρροπη με τις ΗΠΑ σχέση ως αντίβαρο της επιρροής της Μόσχας. Αποτέλεσμα ήταν η κριτική της κυβέρνησης των ΗΠΑ για τον αυταρχισμό στο Καζακστάν να είναι σημαντικά ηπιότερη απ΄ότι για την Ρωσία και την Λευκορωσία. Οι διαμαρτυρίες και οι διαδηλώσεις στο Καζακστάν, ανησυχούν ιδιαίτερα την Ρωσία, η οποία διαβλέπει μία ακόμη απειλή σε γειτονική της χώρα, λόγος για το οποίο δέχτηκε την πρόσκληση του Καζάκικου καθεστώτος για αποστολή δυνάμεων αστυνόμευσης με ενεργοποίηση του CSTO, μια Ρωσική εκδοχή του ΝΑΤΟ, το οποίο συμπεριλαμβάνει τις χώρες της περιοχής με κυριαρχικό των Ρωσικό ρόλο. Η εξέλιξη αυτή βάζει σε σοβαρή δοκιμασία τις προσπάθειες του Κρεμλίνου να προβάλει την γεωπολιτική ισχύ του στην Ουκρανία και την Λευκορωσία. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών δήλωσε, ότι αν η εξουσία κατακτηθεί στο Καζακστάν από φιλοδυτικό πρόεδρο τότε 85% των εξαγωγών υδρογονανθράκων της χώρας θα κατευθυνθεί προς την Δύση και οι νέοι της χώρας θα απολαύσουν την ελευθερία του Internet σε σχέση με το καταθλιπτικό αυταρχικό καθεστώς των προηγουμένων ετών.

Γεωγραφική διαφοροποίηση των διαδηλώσεων

Θα μπορούσε να παρατηρηθεί ότι οι διαδηλώσεις είναι ιδιαίτερα βίαιες στο Νότιο Καζακστάν σε σχέση με την κατάσταση στον Βορρά ( σύνορα με την Ρωσία), όπου η χώρα είναι σχετικά ήρεμη. Υπάρχουν Ρώσοι αναλυτές οι οποίοι υποθέτουν ότι το Καζακστάν μπορεί να διαιρεθεί σε δύο μέρη, βόρειο και νότιο, από τα οποία το πρώτο θα υιοθετούσε μια φιλορωσική τοποθέτηση. Άλλοι ( N. Vavilov) θεωρούν ότι η κρίση στο Καζακστάν, έχει κύριο στόχο την απόσπαση της χώρας από το CSTO, ώστε να συνεργασθεί στρατιωτικά στενά με την Τουρκία και μέσω αυτής με το ΝΑΤΟ. Σε μια τέτοια περίπτωση οι περιοχές των Ουραλίων, του Βόλγα και της δυτικής Σιβηρίας θα μπορούσαν να αποσταθεροποιηθούν. Ανεξάρτητα από το πόσο πιθανοφανείς μπορούν να είναι οι εκτιμήσεις των Ρώσων αναλυτών, εκείνο το οποίο είναι εμφανές είναι η βαθειά ανησυχία τους από την νέα κατάσταση, όπως και το ότι αναγνωρίζουν στην Τουρκία ένα ιδιαίτερο ρόλο στην περιοχή.

Πηγή: Capital.gr

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ