Αυτός είναι ο λόγος που η μαστίχα παράγεται μόνο στη Χίο: Το φυσικό και μυστηριώδες όριο του νησιού

Όταν ακούς τη λέξη «μαστίχα» είναι λογικό πως το πρώτο που σου έρχεται στο μυαλό είναι η «Χίος». Το νησί του Βορειοανατολικού Αιγαίου έχει συνδεθεί άρρηκτα με αυτό το προϊόν, το οποίο αποτελεί μία σημαντική πηγή εσόδων για τους κατοίκους του εδώ και πάρα πολλά χρόνια, ενώ δεν παράγεται πουθενά αλλού, σε κανένα μέρος του κόσμου.

Μάλιστα, είναι τέτοια η ιδιαιτερότητα της μαστίχας, που ακόμη και στη Χίο έχει «αποφασίσει» σχεδόν μόνη της να ευδοκιμεί μόνο στη νότια πλευρά του νησιού και όχι στη βόρεια. Πρόσφατα, σε ένα ταξίδι στο νησί με αφορμή ένα κάλεσμα της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, του περιφερειάρχη Κώστα Μουτζούρη και της συζύγου του Δήμητρας Μουτζούρη, για τις εκδηλώσεις μνήμης των 200 χρόνων από τη σφαγή της Χίου, μάθαμε λίγα περισσότερα για τον «λευκό χρυσό», όπως την αποκαλούν οι Χιώτες.

Η παραγωγή αυτών των «πολύτιμων δακρύων» γίνεται μόνο στο νότιο τμήμα του νησιού όπου το κλίμα είναι θερμό και ξηρό, ενώ κατά τον γλωσσολόγο Hubert Pernot, υπάρχει μια νοητή γραμμή, η οποία χωρίζει το νησί σε δύο τμήματα και ονομάζεται «φυσικό και μυστηριώδες όριο». Κάθε προσπάθεια να επεκταθεί η καλλιέργεια πέρα από αυτό το όριο απέτυχε. Η «μοναδικότητα» αυτή, πιθανόν να οφείλεται, εκτός από τη μακρόχρονη παράδοση και σε κάποια εδαφολογικά και κλιματολογικά στοιχεία τα οποία ευνοούν την καλλιέργεια του μαστιχόδεντρου μόνο στη Χίο και μόνο στο συγκεκριμένο τμήμα της.

Το γεγονός ότι το μαστιχόδενδρο δεν αναπτύσσεται επιτυχώς πουθενά αλλού στην ηπειρωτική ή νησιωτική Ελλάδα, ακόμη και στις γειτονικές ακτές της Ανατολής αποτελεί ένα σπάνιο φαινόμενο. Έχουν αναφερθεί μόνο κάποιες αποτυχημένες προσπάθειες (Heldreich 1862) να μεταφερθεί η καλλιέργεια του μαστιχόδεντρου στην Αττική και σε άλλα νησιά του Αιγαίου. Κάποια αρχικά αποτελέσματα παρατηρήθηκαν στην Αμοργό και την Αντίπαρο, όμως και σ’ αυτές τις περιοχές οι προσπάθειες στη συνέχεια απέτυχαν και εγκαταλείφθηκαν. Άλλες προσπάθειες που αναφέρονται από τον Pernot (1856) για να μεταφερθεί το μαστιχόδενδρο στη Ρόδο και τη Λέσβο απέτυχαν παρομοίως.